TOM 9/ MSZA ŚWIĘTA: OGÓLNY CHARAKTER MSZY ŚWIĘTEJ I JEJ TAJEMNIC

1. Łączność dzieci z Ojcem

Jedność wielkiej chrześcijańskiej rodziny zaznacza się wspólnotą Ofiary, którą składa Bogu publicznie na ołtarzach na uczczenie Jego Majestatu. Ta wspólna Ofiara, jedna i ta sama, powtarzana od wschodu do zachodu po wszystkiej ziemi (por. Ml l, 11), łącząca wiernych w „jeden, święty, katolicki i apostolski Kościół, jednocząca ziemię z niebem", dzieci wygnane z Ojcem, najwyższego Pasterza ze swymi owieczkami - nazywa się MSZĄ ŚWIĘTĄ. Jest ona ośrodkiem całej czci Bożej, w którym nie tylko schodzą się tajemnice wiary, lecz odtwarza się i ponawia w niej całe dzieło naszego stworzenia, odkupienia i uświęcenia.

2. Największe dzieło

Msza święta jest przez to największym dziełem
i najświętszą czynnością, przez którą złączeni z
Chrystusem oddajemy najgłębszą cześć Trójcy Świętej,
Ojcu, Synowi i Duchowi Świętemu. We wszechświecie - powiada Bossuet - nie ma nic większego nad Jezusa Chrystusa; w Jezusie Chrystusie nie ma nic większego nad Jego Ofiarę; w Jego zaś Ofierze nie ma nic większego nad moment, w którym Zbawca ludzkości z rozbolałych i rozmiłowanych piersi wydobywa wołanie: „Ojcze, w ręce Twoje oddaję ducha mego!" (Łk 23,46). Ponieważ zaś Kościół jest dalszym życiem Chrystusa, a Msza święta dalszym ciągiem Kalwarii, możemy powiedzieć: na ziemi nie ma nic tak wielkiego jak Kościół; w Kościele nie ma nic tak wielkiego jak Msza święta; we Mszy świętej nie ma nic tak wielkiego jak Przeistoczenie, mocą którego Jezus Chrystus pod postacią chleba i wina odtwarza swą krzyżową ofiarę, ponawia jej pamiątkę i przyswaja nam jej owoce zbawienne na odpuszczenie naszych codziennych grzechów.

3. Wieczerza, Krzyż, Msza święta

Trzy są wielkie chwile, które z całą żywością stają nam przed oczyma, ilekroć słyszymy słowo Msza, lub uczestniczymy w świętej Ofierze. Są nimi: Ostatnia Wieczerza, czyli odprawiona w czasie niej pierwsza Msza święta, pierwsza ofiara bezkrwawa; Krzyż, jedyna i niepojęcie święta krwawa ofiara, w której Bóg-Człowiek, Jezus Chrystus wydał się na ofiarę za grzechy świata; wreszcie codzienna Msza święta, ponawiana po niezliczone razy, jako pamiątka śmierci Pana Jezusa, jako przedstawienie krzyżowej ofiary i jako rzeczywista ofiara przebłagalna, ponawiająca w swych skutkach ofiarę krzyżową.

4. Krzyż

Aby pojąć stosunek wzajemny tych trzech wielkich momentów, istotnie jednak jednej Boskiej ofiary, trzeba nam przede wszystkim zrozumieć znaczenie krzyża. Otóż, najwyższym aktem życia Jezusa Chrystusa z Boskiej woli i przeznaczenia, do którego przywiązane było odkupienie ludzkości, był Krzyż. Dlatego Krzyż jest ośrodkiem historii całej ludzkości: punktem ostatecznym, do którego biegną wszystkie poprzednie wieki Starego Testamentu; początkiem, od którego zaczynają się dzieje Nowego Zakonu. Krzyż ten, najwyższy szczyt miłości Boga do człowieka, jaśnieje ozdobiony charakterem ofiary, bo Chrystus świadomie i dobrowolnie ofiarował się na śmierć krzyżową, by przywrócić cześć znieważonemu Majestatowi Boga i zadośćuczynić za człowieka, grzesznika. Z tego powodu Krzyż nie tylko jest ofiarą, lecz najwyższą ofiarą.

5. Ostatnia Wieczerza

Chrystus, chcąc, by Jego najwyższa ofiara pozostawiła niezatarte nigdy świadectwo miłości, w przededniu Męki swojej wziął w święte i czcigodne swe ręce chleb, a podniósłszy oczy ku niebu, dzięki czyniąc błogosławił, łamał i rozdawał uczniom swoim, mówiąc: TO JEST CIAŁO MOJE. Podobnie, gdy było po wieczerzy, biorąc przezacny kielich w święte i czcigodne ręce swoje, znów czyniąc dzięki, błogosławił i dał uczniom swoim, mówiąc: bierzcie i pijcie z niego wszyscy: TEN JEST BOWIEM KIELICH KRWI MOJEJ NOWEGO I WIECZNEGO PRZYMIERZA, [...] KTÓRA ZA WAS I ZA WIELU BĘDZIE WYLANA NA ODPUSZCZENIE GRZECHÓW; to czyńcie na moją pamiątkę. Mocą Boską tych słów przeistoczył Jezus chleb w swe Ciało najświętsze i wino w Krew swą najświętszą, ustanawiając w ten sposób Ofiarę Eucharystyczną, dziękczynną, pamiątkę wszystkich cudów swoich, a szczególniej swej Męki. Ustanowił zaś tę Ofiarę Eucharystyczną, by była pamiątką ofiary krzyżowej, by ofiara krzyżowa była ponawiana, a owoce jej przyswajane wierzącym; wreszcie, by Kościół, oblubienica Jego, miał zawsze ofiarę widzialną, stałą, godną Majestatu Boskiego. Cudem tej pamiątkowej ofiary w Wieczerniku jest żywa, prawdziwa i istotna obecność Pana Jezusa w Eucharystii.

6. Msza święta, ofiara ołtarza

Jest ona powtórzeniem Wieczerzy Pańskiej, gdyż Msza i Ostatnia Wieczerza są tą samą ofiarą; różnica jest w tym, że Ostatnia Wieczerza jest pierwszą Mszą, a równocześnie ustanowieniem ofiary Mszy świętej. Czymże, więc jest Msza święta? - Jest prawdziwą i istotną Ofiarą nowego Przymierza, w której Jezus Chrystus przez posługę kapłańską, Ciało swoje i Krew swoją pod postaciami chleba i wina składa w mistycznym ofiarowaniu się Ojcu Przedwiecznemu. Msza święta przedstawia ofiarę na Krzyżu w ten sposób, że konsekracja chleba i konsekracja wina oddzielnie uczyniona sprawia na mocy słów rzeczywisty rozdział ciała od krwi, jaki niegdyś nastąpił przez krwawą śmierć na krzyżu. Nie jest jednak Msza tylko czczym przedstawieniem Ofiary krzyżowej, lecz jest samąż Ofiarą krzyżową, która się ponawia; ten sam bowiem jest Kapłan, który ofiaruje, i ta sama Ofiara, która zostaje ofiarowana. Ofiarą, czyli żertwą tak Wieczerzy, jak Krzyża, jak wreszcie Mszy świętej, jest Sam Chrystus, który ofiaruje się nie jako prywatny człowiek, lecz jako Głowa całej ludzkości, jako jej przedstawiciel, niosąc ją ze sobą w ofierze i przywracając do łaski. Kapłanem-ofiarnikiem tak w Wieczerzy, jak na Krzyżu był Chrystus bezpośrednio, będąc jeszcze na tej ziemi, w pielgrzymce; we Mszy natomiast jest Chrystus głównym ofiarnikiem, lecz pośrednio, ofiarę zaś bezpośrednio sprawuje posługujący kapłan w imieniu Chrystusa.

7. Różnice między nimi

Między ofiarą w Wieczerniku, między ofiarą Mszy świętej na naszych ołtarzach - z jednej strony, a ofiarą na Krzyżu - z drugiej strony, zachodzą pewne różnice, mianowicie w sposobie ofiarowania. Na Krzyżu popłynęła krew Boga-Człowieka, śmierć nastąpiła w okrutnych mękach; w Wieczerniku Chrystus śmiertelny odprawił wigilię bezkrwawej ofiary, którą nazajutrz ponowił na Krzyżu przez wylanie ostatniej kropli Krwi; we Mszy natomiast jest Chrystus uwielbiony, już nie umiera, ofiaruje jednak Ciało i Krew swoją oddzielone od siebie mocą słów konsekracji, w stanie pewnego wyniszczenia, jakie przyjmuje ofiara; stąd w ofierze Mszy świętej Chrystus umiera mistycznie w sposób bezkrwawy, ofiarując swe życie Ojcu niebieskiemu. Wieczerza i Msza święta są wspomnieniem Krzyża; Wieczerza wspomina ofiarę na Krzyżu, jako mającą się spełnić; Msza ją wspomina jako już spełnioną. Msza święta nie jest pamiątką Wieczerzy świętej, lecz Krzyża; odprawiając jednak Mszę świętą lub jej słuchając, niepodobna oddzielać ją od uroczystego momentu ustanowienia. Tak w Wieczerniku, jak we Mszy odbiera Bóg tę samą cześć, jaką odebrał na Krzyżu.

8. Cele Mszy świętej

Msza święta, będąc ofiarą publiczną zrzeszenia wszystkich wiernych, odprawia się w poczwórnym celu: 1) jest ofiarą uwielbienia, w której Majestat Boga w godny sposób, bo nieskończenie, jest uczczony; 2) jest ofiarą dziękczynną, w której stworzenie przez swego Boskiego Kapłana składa Stwórcy dostateczną podziękę za dobrodziejstwa stworzenia, odkupienia i poświęcenia; 3) jest ofiarą ubłagania, w której mocą zasług męki Jezusa Chrystusa wypraszamy sobie łaski potrzebne do zbawienia; stąd Msza święta jest najpiękniejszą i najskuteczniejszą modlitwą; 4) jest wreszcie ofiarą zadośćuczynienia, w której czerpiąc z nieskończonych zasług Jezusowych czynimy zadość za nasze winy i najskuteczniej pomagamy duszom zmarłych.

9. Wartości Mszy świętej

Przez ofiarę Mszy świętej przyswajamy sobie owoce Ofiary krzyżowej, bo Bóg, ułagodzony tą ofiarą, udziela łask, które Jezus Chrystus ceną swej Krwi najświętszej nam wysłużył. Wartość Ofiary krzyżowej jest nieskończona; przez spełnienie tej jednej ofiary Chrystus nie tylko nieskończenie uwielbił swego Ojca i spełnił dług wdzięczności, lecz dał okup za wszystkie grzechy świata i wysłużył nam wszystkie łaski do zbawienia potrzebne, czyli stał się przyczyną, że my czerpać możemy z jego zasług, zadośćczynić i przebłagać Boski Majestat i wysłużyć sobie łaski do zbawienia. Wartość Mszy świętej jest również nieskończona także w zakresie zadośćuczynienia i zasługi, lecz przyswajanie tychże jest z naszej strony ograniczone, zależnie od upodobania Bożego i od naszego [przygotowania].

10. Jak najbliżej ołtarza...

Niepojęte są wartości Mszy świętej, jak niepojęte są zasługi życia i śmierci Jezusa Chrystusa. Ponieważ te wartości przyswajają sobie wierni we Mszy świętej, największego zaniedbania winni są ci, którzy z tych źródeł Boskich nie czerpią, zaniedbując dobrowolnie słuchania Mszy świętej. Z drugiej strony nigdy dosyć nie można zapraszać wszystkich, sprawiedliwych i grzeszników, aby się uciekali do zmiłowań Pańskich, które płyną z otwartych ran i z niewyczerpanej krynicy Serca Jezusowego. Ponieważ nie ma świętszej czynności, jak Msza święta, przeto wszyscy w niej jak najczęściej i jak najpobożniej uczestniczyć powinni; uczestniczyć często, codziennie, by codziennie z Nim uwielbiać, dziękować, wypraszać łaski i przepraszać Majestat Boski; uczestniczyć godnie, rozumiejąc i kochając święte tajemnice, które się w tej Ofierze spełniają, stojąc jak najbliżej krzyża na tej ponowionej Kalwarii, jak stała Matka Jezusowa, jak stał umiłowany uczeń Jan, jak stały święte niewiasty (por. J 19, 25-27).
Dzisiaj woła się o dusze mocne, o charaktery stałe, o bohaterów, którzy by bronili świętej wiary i czystości obyczajów nawet za cenę życia. Gdzież ich wykształcić? W tajemnicy Mszy świętej! Uczestniczenie we Mszy świętej, rozumienie tej ofiary, łączność z nią codzienna i przez nią w Komunii świętej z Jezusem Chrystusem, uczyni z nas prawdziwie wiernych, rzeczywistych apostołów sprawy Bożej.

GK 9 (1935) 56-61.